İçeriğe geç
Rehber

Kat karşılığı oranları: müteahhit arsa sahibine yüzde kaç verir?

Arsa sahibinin ilk sorusu hep aynıdır: "Bana yüzde kaç veriyorsunuz?" Bu yazı o yüzdenin nereden geldiğini, adım adım nasıl hesaplandığını, daire sayısına çevrilirken küsuratın ve kat farkının nasıl dengelendiğini ve sözleşmenin noter masrafının 2026'da hangi kalemlerden oluştuğunu anlatır.

Tek bir doğru oran yok

Piyasada "yarı yarıya", "yüzde kırk" gibi rakamlar sık dolaşır. Bunlar bir parselde konuşulmuş bir sonucun kulaktan kulağa taşınmış hâlidir; sizin arsanız için bir şey söylemez. Oran bir gelenek değil, iki tarafın koyduğu değerin oranıdır. Doğru oran, aşağıdaki etkenler rakama döküldüğünde kendiliğinden ortaya çıkar.

Oranı belirleyen etkenler

  • Konum ve satış fiyatı. Bitmiş dairenin metrekaresi ne kadara satılıyorsa arsanın değeri de ona göre şekillenir. Satış fiyatının yüksek olduğu yerde arsa pahalıdır, arsa sahibinin payı da büyür.
  • İmar hakkı ve emsal. Emsal (KAKS), parsel alanına göre yapılabilecek toplam inşaat alanını belirler. Emsali yüksek bir parsel aynı arsa üzerinde daha çok daire demektir; arsa sahibi bu yüzden metrekareyi değil, imar hakkını satar. İmar durumu belgesi ve çekme mesafeleri, kaç daire çıkacağını kâğıt üzerinde görmeden oran konuşulmamalıdır.
  • İnşaat maliyeti. Zemin durumu, bodrum ve otopark ihtiyacı, yapı sınıfı ve malzeme niteliği müteahhidin koyacağı parayı belirler. Maliyet arttıkça arsaya kalan oran düşer. Önce metrekare maliyetinizi çıkarın.
  • Kentsel dönüşüm mü, boş parsel mi? Boş parselde muhatap tek kişi ya da birkaç hissedardır. Riskli yapı dönüşümünde ise her malikin bugün oturduğu bir dairesi vardır ve beklenti çoğu zaman "en az bu kadar metrekare" şeklinde kurulur. 6306 sayılı Kanun'un 6. maddesine göre riskli yapılarda paydaşlar hisseleri oranında salt çoğunlukla karar alır; yani tek tek bütün maliklerle değil, çoğunlukla anlaşma yeterlidir, ama pazarlık yine kişi kişi yürür.
  • Ek ödemeler. İnşaat süresince kira yardımı, imzada peşinat ya da daire farkı için ödenen para oranın dışında görünür ama dengeyi doğrudan değiştirir. Bunlar müteahhidin cebinden çıkan değerdir ve hesaba katılmalıdır.

Oran değerle nasıl hesaplanır?

İki tarafın katkısı paraya çevrildiğinde başlangıç oranı basit bir bölmedir:

arsa sahibi oranı = arsa değeri ÷ (arsa değeri + müteahhidin toplam katkısı)

Müteahhidin toplam katkısı arsa hariç bütün inşaat maliyeti ile arsa sahibine yapılacak nakit ödemelerin (kira yardımı, peşinat) toplamıdır. Bu oran iki tarafın koyduğu her lira başına aynı payı alması anlamına gelir; masadaki pazarlık bu noktadan başlar.

Adım adım örnek

Aşağıdaki rakamların hepsi örnektir, yalnız yöntemi göstermek içindir, piyasa verisi değildir.

KalemHesapTutar
Arsa değeri (ekspertiz)örnek değer45.000.000 TL
İnşaat maliyeti2.000 m² × 32.000 TL64.000.000 TL
Kira yardımı3 hane × 30.000 TL × 24 ay2.160.000 TL
Müteahhidin toplam katkısı64.000.000 + 2.160.00066.160.000 TL
İki tarafın toplam katkısı45.000.000 + 66.160.000111.160.000 TL
Arsa sahibi oranı45.000.000 ÷ 111.160.000%40,48

Kira yardımı hesaba katılmasaydı oran 45.000.000 ÷ 109.000.000 ile yaklaşık %41,28 çıkardı. Yani 2,16 milyon TL'lik kira yardımı, arsa sahibinin payını yaklaşık 0,8 puan aşağı çeker. Arsa sahibi hem yüksek oran hem kira yardımı istiyorsa, bu ikisinin aynı terazide tartıldığını rakamla göstermek pazarlığı sakinleştirir.

Kendi rakamlarınızı kat karşılığı pay hesaplayıcısına yazın: oran, arsa sahibine düşen bölüm sayısı ve görüştüğünüz oranda iki tarafın getirisi tek ekranda çıkar. Kira yardımı ve peşinatı maliyet alanına ekleyerek tekrar hesaplayın.

Oranı daire sayısına çevirmek ve küsurat

Örnekteki binada 16 daire olsun. Daireler eşit değerdeyse arsa sahibine 16 × 0,4048 = 6,48 daire düşer. Yarım daire tapuya yazılamayacağı için küsurat üç yoldan biriyle kapatılır:

  1. Arsa sahibi 6 daire alır, eksik kalan değeri müteahhit nakit öder.
  2. Arsa sahibi 7 daire alır, fazladan aldığı değeri müteahhide nakit öder.
  3. Daire seçimiyle dengelenir: arsa sahibine daha büyük ya da daha değerli daireler verilir.

Bütün dairelerin örnek satış değeri 144.000.000 TL ise arsa sahibinin hakkı 0,4048 × 144.000.000 ile yaklaşık 58,29 milyon TL'dir. Eşit değerli 6 daire 54 milyon TL eder; aradaki yaklaşık 4,29 milyon TL'yi ya müteahhit öder ya da bu fark daire seçimiyle kapatılır.

Kat ve cephe farkı: puanla paylaşım

Gerçekte daireler eşit değildir. Giriş katı ile manzaralı üst kat, kuzey ile güney cephe farklı fiyata satılır. Bu farkı paylaşıma yansıtmanın açık bir yolu, her daireye bir değer katsayısı (puan) vermektir. Örnek katsayılar:

KatKat katsayısıGüney cephe daireKuzey cephe daire
1. kat0,952 × 1,002 × 0,95
2. kat1,002 × 1,052 × 1,00
3. kat1,052 × 1,102 × 1,05
4. kat1,102 × 1,152 × 1,10

Güney cepheye 0,05 puan eklendi. Bütün binanın toplamı 16,80 puan, bir puanın değeri 144.000.000 ÷ 16,80 ile yaklaşık 8,57 milyon TL olur. Arsa sahibinin hakkı 0,4048 × 16,80 = 6,80 puandır.

Arsa sahibi alt katları seçerse 1. kattaki dört daire ve 2. kattaki iki kuzey daire toplam 5,90 puan eder; 0,90 puan eksik kalır. Bir daire daha alırsa (2. kat güney, 1,05) toplam 6,95 puana çıkar ve hakkını 0,15 puan aşar; bu fark yaklaşık 1,28 milyon TL'dir ve arsa sahibi müteahhide öder. Aynı %40,48 oranı, eşit dairelerde 6,48 daire iken burada 7 alt kat dairesi demektir. Katsayıları iki taraf birlikte, bölgedeki satış fiyatı farklarına bakarak belirlemeli ve sözleşmedeki daire listesine yansıtmalıdır.

Not

Bu hesaplar pazarlık için bir dayanaktır, hukuki ya da vergisel tavsiye değildir. Sözleşmenin içeriği için kat karşılığı inşaat rehberine bakın; imzadan önce avukatınız ve mali müşavirinizle görüşün.

Kat karşılığı sözleşmenin noter masrafı (2026)

Kat karşılığı sözleşmesi uygulamada noterde düzenleme şeklinde yapılır. Masraf, yazının tarihi itibarıyla şu kalemlerden oluşur:

  • Noter harcı. Harçlar Kanunu'na bağlı (2) sayılı tarifenin I/1 bendine göre belli bir tutar içeren sözleşmelerde her imza için binde 1,13 (2026 için 98 Seri No'lu Harçlar Kanunu Genel Tebliği ile uygulanan oran). Bütün imzalar için toplam harç 1.283,10 TL'den az, 661.283,60 TL'den çok olamaz.
  • Harcın matrahı. Harçlar Kanunu'nun 42. maddesi taşınmazla ilgili taahhüt sözleşmelerinde değer gösterilmesini zorunlu tutar. Adalet Bakanlığı Teftiş Kurulu'nun noterlik teftiş notlarında, Türkiye Noterler Birliği genelgelerine dayanarak bu değerin arsanın emlak vergisine esas değerinden az olamayacağı, kira yardımı ve nakit ödemelerin de değere eklenmesi gerektiği belirtilir.
  • Noter ücreti. 2026 Yılı Noterlik Ücret Tarifesi'nin 1. maddesine göre harcın yüzde 30'u; bir işlemde 58,82 TL'den az olamaz.
  • Yazı ücreti. Aynı tarifenin 3. maddesine göre dairede kalan nüsha ile verilen asıl ve örneklerin her sayfası için 80,68 TL.
  • Damga vergisi. Damga Vergisi Kanunu'na bağlı (1) sayılı tablonun I/A-14 bendinde resmî şekilde düzenlenen kat karşılığı veya hasılat paylaşımı inşaat sözleşmeleri için uygulanacak oran binde 0'dır.

Örnek (rakamlar örnektir): arsanın emlak vergisi değeri 20.000.000 TL, kira yardımı 2.160.000 TL, sözleşmede iki imza (bir arsa sahibi, bir müteahhit), 12 sayfa ve 3 nüsha. Matrah 22.160.000 TL, harç 22.160.000 × 0,00113 × 2 = 50.081,60 TL, noter ücreti 15.024,48 TL, yazı ücreti 36 sayfa × 80,68 = 2.904,48 TL; toplam yaklaşık 68.010,56 TL. Arsa sahibi sayısı arttıkça imza, dolayısıyla harç da artar. Değerli kâğıt bedeli gibi küçük kalemler bunun dışındadır.

6306 sayılı Kanun kapsamındaki riskli yapı dönüşümlerinde, Kanun'un 7. maddesinin 9. fıkrasında sayılan işlemler noter harcından ve damga vergisinden istisnadır. Matrahın nasıl kurulacağını, imza sayısını ve istisnanın sizin işleminize uyup uymadığını son olarak noter belirler; imzadan önce taslağı götürüp masraf dökümü isteyin.

Oran imzalandıktan sonra

Oran sabitlenir, ama müteahhidin kârı sabit değildir: maliyet tahmini aşar ya da satışlar geç gelirse marj erir. HesaPlus'ta Satış ve Stok ekranında bağımsız bölümler kat, cephe, tip, alan ve fiyatıyla tek tek listelenir; arsa sahibine kalan daireler ile satışa çıkan daireler aynı listede ayrı ayrı izlenir. Maliyet tarafı Maliyet İcmali'nde tutulduğu için, pazarlıkta varsaydığınız maliyetin gerçekleşenle farkını proje boyunca görürsünüz.

Sık sorulanlar

Müteahhit arsa sahibine genelde yüzde kaç verir?

Herkese uyan bir yüzde yoktur. Oran arsanın konumuna, imar hakkına, inşaat maliyetine, satış fiyatlarına ve ek ödemelere göre değişir. Başlangıç oranı, arsa değerinin arsa değeri ile müteahhidin toplam katkısının toplamına bölünmesiyle bulunur.

Kat karşılığı oranı nasıl hesaplanır?

Arsa değerini ekspertizle, inşaat maliyetini metrekare maliyetiyle bulun; kira yardımı ve peşinatı maliyete ekleyin. Arsa değerini bu iki tutarın toplamına bölün. Çıkan oranı bölüm sayısıyla çarparak arsa sahibine düşen daire sayısını bulursunuz.

Kira yardımı kat karşılığı oranını değiştirir mi?

Değiştirir. Kira yardımı müteahhidin arsa sahibine ödediği değerdir; hesaba katıldığında arsa sahibine düşen daire oranı bir miktar azalır. Yüksek oran ile yüksek kira yardımını birlikte konuşurken ikisini aynı hesapta toplayın.

Kat karşılığı sözleşmenin noter masrafı neye göre hesaplanır?

Sözleşmede gösterilen değer üzerinden her imza için binde 1,13 noter harcı, bu harcın yüzde 30'u noter ücreti ve sayfa başına yazı ücreti alınır. Resmî şekilde düzenlenen kat karşılığı sözleşmelerinde damga vergisi oranı sıfırdır. Kesin tutarı imzadan önce notere sorun.

Daire sayısı küsuratlı çıkarsa ne yapılır?

Küsurat ya taraflardan birinin diğerine nakit ödemesiyle ya da daire seçimiyle kapatılır. Daireler farklı değerdeyse her daireye kat ve cepheye göre puan verip paylaşımı puan üzerinden yapmak tartışmayı azaltır.

Kendi projenizle görün.

Yarım saatlik demoda HesaPlus'ı sizin proje yapınız üzerinden gezeriz. Sorunuz varsa WhatsApp'tan yazın.